Cultuur onder de loep

“The Germans live in Germany, the Romans live in Rome, the Turkey live in Turkey, but the English live at home.”

Zo lazen wij laatst zeer treffend in een boek over cultuurverschillen. Wij kijken allemaal vanuit ons eigen veilige, gewone huisje naar de landen om ons heen, die volgens ons stuk voor stuk iets eigenaardigs hebben.



Helaas werd er in het boek ook melding gemaakt van de ‘onverteerbare boodschap’ dat níets gewoon is als het cultuur betreft..

Het woord ‘cultuurverschil’ komt pas echt tot leven als je dagelijks tegen dit fenomeen aanloopt. Dan ga je ook pas inzien hoe star westers wij –zogenaamd multiculturele en tolerante- Nederlanders eigenlijk denken. Wij kunnen ons maar moeilijk indenken dat achter andere reacties op bepaalde situaties ook een totaal andere manier van denken schuilgaat. En zo’n andere manier van denken neem je niet zomaar over.
Het begint al in een restaurant. Peruanen zullen niet snel nee verkopen. Dat wordt gewoon niet fatsoenlijk geacht. Bestel je dus gerecht A dan knikt de mozo (ober) vriendelijk, om vervolgens doodleuk met gerecht B aan te komen zetten. Navraag leert dan dat gerecht A die dag niet voorradig was.

Ook binnen JPC lopen we regelmatig tegen andere zienswijzen en omgangsvormen aan, die in onze beleving soms moeilijk te begrijpen en daarmee af en toe frustrerend zijn. Een aantal belangrijke verschillen zullen we hieronder met wat voorbeelden illustreren.

Verschil in korte- en langetermijndenken: Nederlanders lijken over het algemeen liever te investeren in een langetermijn oplossing voor een probleem. “Goedkoop is tenslotte duurkoop” in onze beleving. In Peru wordt hier ander over gedacht. Zo hebben wij in het lokaal van JpC bijvoorbeeld behoorlijk zachte muren. Alle daar diep ingeslagen spijkers komen na korte tijd dus even hard weer terug. Wat men hier vervolgens als oplossing ziet, is er opnieuw een (iets langere) spijker inslaan en de boel (met wat tweedehands touwtjes) weer voor twee dagen goedhangen. Komt tijd komt raad en misschien is goedkoop deze keer wel geen duurkoop. Het risico van een (flinke) investering wordt hier niet graag genomen en wellicht is dit voor ons enigszins te begrijpen als je bijvoorbeeld nagaat dat veel mensen ook niet weten of ze morgen en volgende week nog wel een baan hebben om de investering terug te verdienen..



Ook kijken naar en omgaan met macht ligt voor Nederlanders anders dan Peruanen. Nederlanders lijken veel waarde te hechten aan een enigszins ‘platte organisatiestructuur’. In Peru wordt juist veel waarde gehecht aan hiërarchie, titels en uniformen. Symbolen en status geven hier helderheid en bovendien een duidelijk doel waarnaar kan worden gestreefd. Het in stand houden van dit beeld is vaak van groter belang dan efficiëntie. Zo maakten wij bijvoorbeeld mee, dat in samenwerking met de regionale regering een aantal afspraken zijn gemaakt met medewerkers. Vervolgens wordt de ‘hoogste baas’ er bij betrokken, doet iedereen alsof er nog niets is besproken en mag hij of zij (dus opnieuw) alle besluiten nemen. Een kwestie van vorm, waar iedereen zich in lijkt te kunnen vinden maar waar wij als Nederlanders met verbazing naar kijken.

En ten slotte de (collectieve) gedragspatronen waarmee onzekerheid wordt vermeden. Deze kent iedere cultuur in meer of mindere mate. Niemand weet wat er morgen gaat gebeuren en toch moeten we door. Nederlanders lijken over het algemeen een wat zwakkere onzekerheidsvermijding te kennen dan Peruanen. In Nederland hoef je niet alles te weten of kunnen en kunnen de meeste mensen hier ook wel voor uitkomen. In Peru ligt dit anders, zoals je kunt lezen in het eerder genoemde voorbeeld van de ober. Nog sterker geldt dit echter voor mensen met status zoals gezagsdragers.
Bovendien lijkt de Nederlandse voorkeur uit te gaan naar niet meer regels dan nodig is en indien mogelijk hanteren we deze vrij soepel. Peruanen echter lijken een emotionele behoefte aan duidelijke regels te hebben, ook al zijn deze soms duidelijk niet uitvoerbaar. Het is voor ons vaak onbegrijpelijk in wat voor oerwoud van handleidingen de Peruanen leven. Het lijkt ons zeer ontmoedigend om steeds niet aan de verwachtingen te kunnen voldoen. Maar daar heeft de gemiddelde Peruaan geen problemen mee. Iedereen heeft zijn eigen maniertjes om regels te omzeilen en dit wordt algemeen geaccepteerd.



Enkele voorbeelden van wat wij zoal hebben ontdekt de afgelopen tijd. Het is ontzettend leerzaam, maar tegelijk moeilijk om zoveel basale verschillen te ontdekken. Je bent als mens zó snel geneigd om dingen te bestempelen als goed of slecht. Een zeer belemmerende eigenschap..
We zitten in een leerproces. Hopelijk één die nooit zal stoppen, ook al kost het veel energie. Gelukkig werken we samen met mensen die -net als wij- een passie hebben voor de jeugd van Peru. We willen investeren in deze jongeren en hen mogelijkheden bieden om zich verder te ontwikkelen. Dit is een zienswijze die je niet veel tegenkomt in Peru.
Op vele gebieden lijkt men er alles aan te doen om persoonlijke ontwikkeling te beperken. Wellicht heeft de staat ook wel voordeel bij een niet zo’n mondig volk.. Creativiteit wordt verguisd, zelf nadenken tot het minimale beperkt. Overal zijn truckjes en formules voor die, zonder dat je hoeft te snappen waarom, een oplossing voor jouw probleem bieden. We hebben vorig jaar al eens verteld dat het ons opviel dat de kinderen belachelijk moeilijke sommen oplossen, maar nog niet weten wat 3 + 8 is. Tekeningen worden massaal gekopieerd, informatie wordt van internet geplukt en gelezen wordt er nauwelijks.

Wij hopen –samen met onze teamgenoten Amado en Cesar- de vele kwaliteiten die we bij de jongeren zien, verder aan te wakkeren. Door ze aandacht, ruimte en materialen te bieden, willen we hun ontwikkeling stimuleren en mogelijkheden vergroten.



En het is geweldig om regelmatig sprankjes te zien van een opbloeiende meid of jongen die wat nieuws bij zichzelf ontdekt!